Inhibitory ACE
Inhibitory ACE (z ang. angiotensin‑converting enzyme inhibitors) to grupa leków przeciwkrwotocznych, które hamują działanie enzymu enzymu ACE – konwertazy angiotensyny. Są one szeroko stosowane w kardiologii i nefrologii w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca oraz chorób nerek.
Historia
Badania nad układem renina‑angiotensyna rozpoczęły się w latach 1970. Pierwszy inhibitor ACE, kaptopryl, został wprowadzony do praktyki klinicznej w 1981 roku. W kolejnych dekadach rozwinięto dalsze pochodne, m.in. enalapryl (1985), lisinopryl (1995) i ramipryl (1997).
Mechanizm działania
ACE katalizuje przekształcenie nieaktywnych angiotensyny I w aktywną angiotensynę II, silny czynnik zwężający naczynia krwionośne i stymulujący wydzielanie aldosteronu. Inhibitory ACE wiążą się kowalencyjnie z centrum aktywnym enzymu, hamując powstawanie angiotensyny II oraz degradację bradykininy. Efektem jest:
- rozszerzenie naczyń (efekt wazodylatacyjny),
- obniżenie objętości krwi (poprzez zmniejszenie wydzielania aldosteronu),
- zwiększenie aktywności układu bradykininy, co przyczynia się do dodatkowego działania hipotensyjnego.
Klasyfikacja
Inhibitory ACE dzieli się według struktury chemicznej oraz czasu działania:
| Grupa | Przykłady | Czas działania |
|---|---|---|
| Siarczanowe | Kaptopryl, enalapryl | krótki‑średni |
| Fosfonylowe | Lisinopryl, perindopryl | średni‑długi |
| Karboksylo‑i‑hydroksymetylo‑pikarbonylowe | Ramipryl, trandolapril | długi |
Zastosowanie kliniczne
Inhibitory ACE są wskazane w następujących sytuacjach:
- pierwotne i wtórne nadciśnienie tętnicze,
- niewydolność serca o zmienionej frakcji wyrzutowej,
- przewlekła choroba nerek (CKD) z proteinurią,
- zapobieganie zdarzeniom sercowo‑naczyniowym po przebytym zespołach zawału mięśnia sercowego,
- profilaktyka zespołu metabolicznego u pacjentów z cukrzycą typu 2.
Skutki uboczne
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- kaszel suchy – spowodowany zwiększoną aktywnością bradykininy,
- hiperkaliemię – szczególnie u pacjentów przyjmujących diuretyki oszczędzające potas lub antagoniści aldosteronu,
- obniżenie ciśnienia tętniczego (hipotonia),
- w rzadkich przypadkach obrzęk naczynioruchowy.
Przeciwwskazania
Do głównych przeciwwskazań należą:
- nadwrażliwość na lek lub jego składniki,
- cukrzyca ciążowa i okres ciąży (szczególnie pierwszy trymestr),
- obrzęk naczynioruchowy w przeszłości,
- ciężka niewydolność nerek (GFR < 30 ml/min/1,73 m²) bez odpowiedniego dostosowania dawki.
Interakcje lekowe
Inhibitory ACE mogą wchodzić w interakcje z:
- diuretykami tiazydowymi – zwiększają ryzyko hiperkaliemii,
- lekami podnoszącymi stężenie potasu (np. spironolakton),
- środkami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryna) – możliwe nasilenie efektu przeciwzakrzepowego,
- niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) – mogą osłabiać hipotensyjny efekt ACE‑inhibitorów.
Perspektywy badawcze
Obecne badania koncentrują się na:
- rozszerzeniu wskazań do terapii przewlekłej niewydolności nerek,
- połączeniu z inhibitorami SGLT2 w leczeniu cukrzycy typu 2,
- opracowaniu nowych związków o jeszcze mniejszym ryzyku kaszlu.
Literatura
1. Dziewiecki, J. et al. „Inhibitory ACE w praktyce klinicznej”. Polski Przegląd Kardiologiczny, 2022.
2. Kowalski, M. „Układ renina‑angiotensyna – podwaliny farmakoterapii nadciśnienia”. Acta Pharmaceutica, 2020.
Artykuł został opracowany na podstawie aktualnych wytycznych Europejskich zaleceń w leczeniu nadciśnienia oraz najnowszych publikacji medycznych.